Slaap- en kalmeringsmiddelen

« Terug
> Aantoonbaarheid slaap- en kalmeringsmiddelen

De aantoonbaarheid van slaap en kalmeringsmiddelen in bijvoorbeeld bloed of urine hangt af van een aantal factoren, waaronder de duur, frequentie en gebruikte hoeveelheid van het middel.

Daarnaast is het metabolisme van de persoon in kwestie (de snelheid waarmee de afbraakstoffen van een middel worden afgebroken door met name de lever) van belang. Hoe vaker, meer en hoe langer men gebruikt, des te langer is een middel aantoonbaar. Drugs zijn langer aantoonbaar in urine dan in bloed.

Slaapmiddelen worden meestal snel opgenomen en ook weer snel afgebroken. Kalmeringsmiddelen worden langzamer opgenomen en werken lang door. Afhankelijk van het gebruikte middel zijn slaap- en kalmeringsmiddelen 12 uur tot twee weken na gebruik in de urine aantoonbaar.

> Behandeling slaap- en kalmeringsmiddelen

Een probleemgebruiker is niet zonder meer te herkennen. Maar er zijn wel signalen.

Iemand zit in de gevarenzone als deze:

  • Benzodiazepines gebruikt zonder iets aan de werkelijke oorzaken van de problemen te doen
  • Steeds maar om herhalingsrecepten blijft vragen
  • Benzodiazepines langer dan 2 weken achter elkaar gebruikt.
Stoppen

Wie na langdurig gebruik van benzodiazepines wil stoppen, moet rekenen op een moeilijke periode. De oude klachten kunnen in verhevigde mate terugkomen. Ook kunnen er nieuwe klachten bij komen, zoals hoofdpijn, zweten, spraak- en kijkstoornissen, duizeligheid, trillen, misselijkheid en benauwdheid. Er zijn ook mensen die zeer prikkelbaar, agressief of depressief worden.

Met enig geluk duurt deze periode een paar weken. Maar bij sommige mensen duren deze klachten veel langer.

> Effecten slaapmiddelen

Hoe werken slaap- en kalmeringsmiddelen en wat is het effect?

Het effect van een middel wordt niet alleen bepaald door het middel zelf, maar ook door persoongebonden factoren (zoals de verwachting, ervaring met het middel, ziektegeschiedenis etcetera), en de omgeving waarin het wordt gebruikt (bijvoorbeeld rustig, druk, vertrouwd, onveilig). De beschreven effecten kunnen per persoon dus verschillen. 

Werking

Benzodiazepines werken remmend op de hersenactiviteit. Ze zorgen voor kalmering, slaperigheid en spierverslapping. Bij problemen met inslapen wordt vaak een snelwerkend slaapmiddel voorgeschreven. Een langerwerkend kalmeringsmiddel kan worden voorgeschreven bij stress of zorgen die iemand de hele dag bezighouden.

Effecten

Uit onderzoek (onder meer van Norman Zinberg) blijkt, dat het effect van een middel afhankelijk is van het middel zelf (drug), de persoon die het middel gebruikt (set), en de omgeving waarin het wordt gebruikt (setting).  De sterkte, dosering en zuiverheid van het middel, maar ook persoonsgebonden factoren als ziektegeschiedenis, ervaringen met het middel en de verwachtingen ten aanzien van de effecten, en een rustige veilige of drukke onveilige ruimte waarin wordt gebruikt, al deze factoren tesamen bepalen het uiteindelijke effect. De beschreven effecten kunnen per persoon dus verschillen.

  • Ontspanning
  • Slaapmiddelen zorgen voor beter (in)slapen
  • Kalmeringsmiddelen maken mensen rustiger. Nervositeit, angsten en zorgen worden minder
  • Sufheid
  • Onverschilligheid
  • Zelfoverschatting;
  • Afname concentratie- en reactievermogen
  • Hoofdpijn
  • Vermoeidheid
  • Katterig of leeg gevoel
  • Duizeligheid
  • Somberheid
  • Minder interesse in seks
> Meer informatie over slaap- en kalmeringsmiddelen

Drugs Infolijn

 Heeft u nog meer vragen over drugs en drugsgebruik, bel dan de Drugs Infolijn, 0900-1995 (? 0,10 min). Voor een persoonlijk gesprek of een gericht antwoord op uw vraag kunt u bellen op werkdagen van 9 tot 5 uur. Ook kunt u uw vraag mailen naar vraagbaak@drugsinfo.nl. En op werkdagen tussen 13 en 17 uur kunt u via www.drugsinfo.nl eveneens chatten met een deskundige medewerker.

Regionale adressen

Instellingen voor de verslavingszorg en de GGD kunnen hulp bieden bij verslavingsproblemen. Deze instellingen zijn te vinden in elke grote en middelgrote stad. Voor meer informatie over deze instellingen kunt u ook contact opnemen met de Drugs Infolijn.

Over slaap- en kalmeringsmiddelen is een folder beschikbaar in de webwinkel op trimbos.nl.

> Risico's slaap- en kalmeringsmiddelen

Het gebruik van alcohol en drugs en ook dus slaap- en kalmeringsmiddelen,is nooit zonder risico?s. Door continue wetenschappelijk onderzoek, is steeds meer bekend over de schadelijke effecten van alcohol en drugs(gebruik).

Met name voor bepaalde (kwetsbare) groepen zoals jongeren, licht verstandelijk gehandicapten en kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen zijn de risico's groter. Zo zijn er aanwijzingen uit onderzoek dat het gebruik van alcohol en drugs een verstorend effect heeft op de ontwikkeling van de hersenen. En jong starten met gebruiken, vergroot de kans op verslaving op latere leeftijd.

Van belang is dus om het drugsgebruik door jongeren zo lang mogelijk uit te stellen. Als mensen, jong of oud, toch besluiten om drugs of alcohol te gebruiken, is het meer dan verstandig dat zij zich goed informeren over de werking en risico?s van het middel op korte- en op lange termijn.

Wil men geen risico?s lopen? Gebruik dan niet.

  • Verdoezelen problemen
    Gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen lossen geen problemen op, maar verdoezelen ze. Slaapproblemen en spanningsklachten zijn signalen die duidelijk maken dat er iets niet in orde is. Het risico bestaat dat iemand niet meer kijkt naar de oorzaken van de problemen en niet tot een oplossing komt.
  • Verslaving
    Veel mensen raken geestelijke afhankelijk van slaap- en kalmeringsmiddelen. Ze verlangen steeds sterker naar het middel en voelen zich niet meer prettig zonder. Stoppen levert problemen op: mensen voelen zich ellendig. Problemen die zijn weggedrukt door slaap- en kalmeringsmiddelen komen weer in alle hevigheid naar boven. Hierdoor ontstaat de neiging om weer te gaan gebruiken.
  • Steeds meer nodig voor hetzelfde effect
    Bij het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen treedt tolerantie op: het lichaam went er snel aan. Na verloop van tijd is er een hogere dosis nodig voor hetzelfde effect. Dit kan al gebeuren na twee weken.
  • Ontwenningsverschijnselen bij stoppen
    Het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen leidt tot lichamelijke afhankelijkheid. Wanneer iemand stopt na langdurig gebruik kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan: hoofdpijn, zweten, duizeligheid, trillen, misselijkheid, benauwd zijn.
  • Veranderingen in persoonlijkheid
    Bij langdurig gebruik kan de persoonlijkheid veranderen: gevoelens van liefde, blijdschap en genieten raken verdoofd. Het leven lijkt vlak en kleurloos. De gebruiker wordt steeds onverschilliger en heeft steeds minder belangstelling voor andere zaken.
  • Ongelukken
    Door het spierverslappende en versuffende effect is de kans op ongelukken groter. Vooral bij ouderen komen valpartijen voor.
  • Verkeer
    Benzodiazepines zijn van invloed op het reactie- en concentratievermogen en dus gevaarlijk in het verkeer. Eventuele sufheid gaat na verloop van tijd wel over, maar dat is bedrieglijk. Het reactievermogen blijft verminderd.
> Slaap- en kalmeringsmiddelen

Slaap- en kalmeringsmiddelen zijn medicijnen die een verdovende werking hebben op de hersenactiviteit en het centrale zenuwstelsel.

Slaap- en kalmeringsmiddelen helpen bij onrust, angst en slaapproblemen en worden door artsen voorgeschreven.

> Slaap- en kalmeringsmiddelen en beleid

Het voorschrijven van slaap- en kalmeringsmiddelen gebeurt door artsen.

In het verleden kwam het regelmatig voor dat slaap- en kalmeringsmiddelen makkelijk werden voorgeschreven. Dit leidde tot ongecontroleerd, langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen. Tegenwoordig zijn huisartsen veel voorzichtiger met het voorschrijven van deze middelen en houden ze veel beter zicht op het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen door de patiënt.

Het ministerie van VWS wil het chronisch gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen terugdringen. Per 1 januari 2009 is de vergoeding van slaap- en kalmeringsmiddelen vervallen. Alleen voor een kleine groep patiënten blijft de vergoeding vanuit de basisverzekering bestaan.
> Slaap- en kalmeringsmiddelen en de wet

Slaap- en kalmeringsmiddelen vallen onder de Geneesmiddelenwet, maar staan ook op lijst II van de Opiumwet.

In veel landen is het bezit van benzodiazepines verboden. Benzodiazepines kunnen niet zomaar meegenomen worden naar het buitenland. Voor de meeste Europese landen (de Schengenlanden) is een geneesmiddelenverklaring nodig. Voor andere landen moet contact worden opgenomen met de ambassade of het consulaat van het betreffende land in Nederland. Elk land heeft namelijk een eigen beleid als het gaat om het invoeren van geneesmiddelen voor persoonlijk gebruik.

> Slaap- en kalmeringsmiddelen met andere middelen

Het gecombineerd gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen met drugs, alcohol en/of medicijnen kan vervelende, onvoorspelbare, en ook gevaarlijke effecten met zich meebrengen. Daarom wordt combigebruik afgeraden.

Het combineren van slaap- en kalmeringsmiddelen met alcohol is riskant. Benzodiazepines en alcohol zijn beide verdovende middelen, die elkaars werking kunnen versterken. Een borreltje aan het eind van de dag lijkt geen kwaad te kunnen. Maar als de benzodiazepine van de vorige dag nog aan het werk is, kunnen de effecten van zowel alcohol als de benzodiazepine opeenstapelen.

> Slaapmiddelen algemeen

Slaap- en kalmeringsmiddelen helpen bij onrust, angst en slaapproblemen en worden door artsen voorgeschreven.

Werkzame stof

De meeste middelen behoren tot de groep van benzodiazepines. Benzodizepine is een verzamelnaam voor een aantal gelijksoortige stoffen.

Bekende merknamen zijn: Noctamid, Valium, Mogadon, Dalmadorm, Normison, Rohypnol, Seresta en Temesta.
Bekende stofnamen zijn Diazepam en Oxazepam.

Geschiedenis

Vroeger werden alcohol, opium en kruiden als slaapmiddelen gebruikt. Aan het begin van de twintigste eeuw werd in laboratoria een nieuw middel gemaakt: barbital, een zogenoemd bariburaat.

Maar barbital en andere barbituraten bleken zeer verslavend en het risico op een dodelijke overdosis was groot. Als met het gebruik ervan werd gestopt, kreeg de gebruiker heftige ontwenningsverschijnselen.

In 1956 werd de werking van benzodiazepines ontdekt. Deze bleken minder gevaarlijk dan barbituraten, maar bleken ook verslavingsproblemen te geven. Vooral de snelwerkende benzodiazepines worden ook in de illegale drugswereld gebruikt vanwege het roeseffect dat ze kunnen veroorzaken.

> Slaapmiddelen: feiten, cijfers en trends

Hieronder staat een korte opsomming van feiten en trends uit het NDM Jaarbericht 2012. De link onder de opsomming leidt naar het betreffende hoofdstuk in het NDM Jaarbericht 2012 met uitgebreide informatie.

  • In 2009 had een op de tien mensen in de algemene Nederlandse bevolking van 15 tot en met 64 jaar in het afgelopen jaar slaap- of kalmeringsmiddelen gebruikt. Het aandeel recente gebruikers is twee keer hoger onder vrouwen dan mannen (§ 8.2).
  • Ouderen van boven de 65 jaar zijn oververtegenwoordigd onder de gebruikers van benzodiazepinen
    (§ 8.2).
  • In 2011 had een op de elf scholieren van het voortgezet onderwijs van 15 en 16 jaar ooit slaap- of kalmeringsmiddelen gebruikt op voorschrift van een arts. Ongeveer even veel scholieren gaven aan ervaring te hebben met het gebruik van deze middelen zonder deze op recept van een arts te hebben gekregen (§ 8.3).
  • Sommige al wat oudere veldstudies onder problematische drugsgebruikers suggereren dat in deze groep ook geregeld slaap- en kalmeringsmiddelen worden gebruikt, maar een recent beeld ontbreekt (§ 8.4).
  • Vergeleken met enkele andere lidstaten van de Europese Unie en Noorwegen, lag in 2011 het percentage 15-16 jarige scholieren in Nederland dat ooit slaap- en kalmeringsmiddelen heeft gebruikt zonder recept van een arts, boven het gemiddelde (§ 8.5).
  • In de verslavingszorg is tussen 2002 en 2012 het aantal cliënten dat ingeschreven stond wegens een primair probleem met benzodiazepinen, barbituraten of overige psychofarmaca gestegen met 64%, maar hun aandeel op alle cliënten blijft beperkt (§ 8.6).
  • In de algemene ziekenhuizen stijgt tussen 2001 en 2011 het aantal patiënten dat wordt opgenomen voor misbruik van- of verslaving aan slaap- en kalmeringsmiddelen (§ 8.6).
  • Tussen 1996 en 2011 schommelt het totaal aantal geregistreerde sterfgevallen door overdosering van medicijnen (in meerderheid benzodiazepinen) zonder duidelijk trend (§ 8.7).
  •  De vergoeding van benzodiazepinen via de basisverzekering is per 1 januari 2009 sterk ingeperkt. Mogelijk is in samenhang hiermee het aantal gebruikers van benzodiazepinengedaald (§ 8.2, § 8.8). 

Kijk in het NDM Jaarbericht 2012 (PDF) voor meer feiten en cijfers over slaap- en kalmeringsmiddelen.

> Zwangerschap en slaap- en kalmeringsmiddelen

Wat is het effect van slaap- en kalmeringsmiddelen op het verloop van de zwangerschap?

Het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen kan schadelijk zijn voor de baby. Van sommige benzodiazepines is bekend dat ze een verhoogde kans geven op aangeboren afwijkingen. Gebruik tijdens het laatste trimester van de zwangerschap veroorzaakt onthoudingsverschijnselen bij de pasgeboren baby. Bij borstvoeding komt een belangrijk deel van de werkzame stof in de moedermelk terecht.


Naar het overzicht >
Deze website is gemaakt door Espire - Creatief met internettechniek.